🤒Иситма – бу тана ҳароратининг одатдаги меъёрдан (36,6 °C атрофида) юқори кўтарилиши. Одатда 37,5 °C дан юқори ҳарорат иситма ҳисобланади. Бу касаллик эмас, балки организмнинг бирор муаммога жавоб реакцияси.
❗️Нима учун ҳарорат кўтарилади?
Мийадаги терморегуляция маркази (гипоталамус) тана “термостати”ни юқорироқ даражага ўрнатади. Бу инфекцияга қарши курашишга ёрдам беради: юқори ҳароратда вирус ва бактериялар кўпайиши қийинлашади, иммун ҳужайралар эса фаолроқ ишлайди.
Асосий сабаблар:
• Инфекциялар: вирусли (шамоллаш, грипп, COVID-19) ва бактериал (ангина, зотилжам, сийдик йўллари инфекцияси, отит)
• Яллиғланиш: артрит, бошқа аутоиммун касалликлар
• Қизиб кетиш: иссиқ ҳаво, ҳаддан ташқари ўралиб олиш (айниқса болаларда)
• Эмлашдан кейинги реакция
• Тиш чиқиши (чақалоқларда, одатда енгил кўтарилади)
• Дори воситаларининг таъсири
• Кам ҳолларда: ўсмалар, қалқонсимон без муаммолари, қон касалликлари
Ҳарорат даражалари:
• 37–38 °C – субфебрил
• 38–39 °C – ўртача
• 39–41 °C – юқори
Нималар ёрдам беради: кўп суюқлик ичиш, дам олиш, енгил кийим, хонани шамоллатиш. Ҳарорат безовта қилса, парацетамол ёки ибупрофен мумкин (дозаси ёши ва вазнига боғлиқ).
Шифокорга дарҳол мурожаат қилинг, агар:
• 3 ойдан кичик болада ҳарорат 38 °C дан юқори бўлса
• Ҳарорат 39 °C дан ошса ёки 3 кундан ортиқ давом этса
• Қаттиқ бош оғриғи, бўйин таранглиги, тошма, нафас қисилиши, ҳушдан кетиш ёки тутқаноқ бўлса
