Нон танлаётганда кўпчилик унинг рангига қарайди: қорамтир бўлса — «фойдали, кепакли», оппоқ бўлса — «зарарли» деб ўйлайди.
Аммо бу ҳар доим ҳам тўғри эмас. Нонни солод ёки карамель қўшиб ҳам қорайтириш мумкин. Демак, ноннинг ранги унинг фойдалилигини белгиламайди.
Унда ҳақиқий фойдали нон қандай бўлади?
Бутун дон учта муҳим қисмдан иборат:
🌾 Кепак — озуқа толалари, минераллар ва антиоксидантларга бой ташқи қават.
🌾 Муртак — Е витамини, В гуруҳи витаминлари ва фойдали ёғ кислоталари манбаи.
🌾 Эндосперм — асосан крахмал ва оқсилдан ташкил топган ички қисм.
Оқ ун ишлаб чиқаришда кепак ва муртакнинг катта қисми ажратиб ташланади. Натижада озуқа толалари ва бир қатор микронутриентлар камаяди.
Яна бир қизиқ жиҳат: дон қанчалик майда майдаланса, унинг ҳазм бўлиш тезлиги ҳам ўзгариши мумкин.
Тадқиқотлар шуни кўрсатадики, бутун доннинг йирикроқ заррачалари сақланган нон баъзи ҳолларда қондаги глюкозанинг кўтарилишини секинлаштириши мумкин. Демак, ноннинг фақат бутун дондан тайёрлангани эмас, унинг қандай майдалангани ҳам аҳамиятли.
Бутун дон истеъмолининг узоқ муддатли фойдаси ҳам бор.
45 та тадқиқот маълумотларини қамраб олган мета-таҳлилда ҳар куни 28 грамм бутун дон истеъмол қилиш умумий ўлим хавфининг 9%, юрак-қон томир касалликларидан ўлим хавфининг эса 14% пастлиги билан боғлиқ экани аниқланган.
Бу кузатув натижалари бўлиб, кафолатланган ҳимоя дегани эмас.
💡 Нон танлашда нималарга эътибор бериш керак?
✅ Рангига эмас, таркибига қаранг.
✅ Биринчи навбатда бутун донли ундан тайёрланган нонни танланг.
✅ Кепак ва муртаги сақланган дон маҳсулотларини истеъмол қилинг.
✅ Оқ ноннинг бир қисмини бутун донли нон билан алмаштиринг.
✅ Гуруч ўрнига баъзан арпа, булғур ёки сули ёрмасини танланг.
