Уйқу бузилиши — ухлаб қолиш қийинлашиши, тун давомида тез-тез уйғониш ёки эрталаб жуда эрта уйғониб кетиш билан намоён бўлиши мумкин.
Уйқу нима учун бузилади?
1. Стресс ва хавотир
• Кун давомидаги стресс
• Кўп ўйлаш, хавотир
• Кортизолнинг кечаси юқори бўлиши
→ мия «тинчланиши» қийинлашади.
2. Уйқу режими бузилиши
• Кеч ётиш ва турли вақтда ухлаш
• Кундузи узоқ ухлаш
• Тунда ишлаш
3. Телефон ва экранлар
Кечқурун телефон, компьютер ёки телевизордан кўп фойдаланиш мияни фаол ҳолатда ушлаб туради. Ёруғлик мелатонин ажралишига ҳам таъсир қилиши мумкин.
4. Кофеин ва стимуляторлар
Қаҳва, энергетик ичимликлар, кучли чойни кечқурун истеъмол қилиш уйқуга кетишни қийинлаштиради. Кофеин таъсири бир неча соат давом этиши мумкин.
5. Гормонал ўзгаришлар
• Ҳайз олдиданги давр
• Менопауза
• Қалқонсимон без фаолияти ўзгариши
• Кортизол ва мелатонин ритмининг бузилиши
6. Қондаги глюкоза ўзгаришлари
Кечки овқат таркиби, узоқ оч қолиш ёки қондаги глюкозанинг кескин ўзгариши айрим одамларда тунда уйғонишга сабаб бўлиши мумкин.
7. Микроэлементлар ва бошқа ҳолатлар
Темир танқислиги, магний етишмовчилиги каби ҳолатлар айрим одамларда уйқу сифатини ёмонлаштириши мумкин. Лекин ҳар қандай уйқу муаммосини фақат «витамин етишмаслиги» билан тушунтириб бўлмайди.
8. Касалликлар
Оғриқ, рефлюкс, аллергия, нафас олиш муаммолари, уйқу апноэси, депрессия ва бошқа ҳолатлар ҳам уйқуни бузиши мумкин.
🌙 Энг муҳим нарса
Агар уйқу бузилиши 3 ойдан ортиқ давом этса, ҳафтасига бир неча марта такрорланса ёки кундузи кучли чарчоқ ва уйқучанлик қилса, сабабини аниқлаш муҳим.
