1. Ортиқча калория истеъмоли (энг асосий сабаб)
Организм сарфлайдиган энергиядан кўпроқ калория қабул қилинса, ортиқча энергия ёғ кўринишида тўпланади. Айниқса:
Ширин ичимликлар
Фаст-фуд
Ультра қайта ишланган маҳсулотлар
Тез-тез тамадди қилиш
2. Кам жисмоний фаоллик
Ҳаракатнинг камайиши кунлик энергия сарфини пасайтиради. Ўтириб ишлаш, кам юриш ва фаолликнинг етишмаслиги вазн ортишига олиб келади.
3. Уйқу етишмаслиги
Кунига 6 соатдан кам ухлаш:
Грелин («очлик гормони»)ни оширади.
Лептин («тўйиш гормони»)ни камайтиради.
Ширин ва ёғли овқатларга иштаҳани кучайтиради.
4. Стресс ва юқори кортизол
Сурункали стресс:
Кортизол миқдорини оширади.
Иштаҳани кучайтиради.
Қорин атрофида ёғ тўпланишини тезлаштириши мумкин.
5. Инсулин резистентлиги
Инсулин резистентлигида:
Қондаги инсулин юқори бўлади.
Ёғ тўпланиши осонлашади.
Очлик ҳисси тез-тез пайдо бўлиши мумкин.
6. Гормонал касалликлар
Қуйидаги ҳолатлар вазн ортишига сабаб бўлиши мумкин:
Гипотиреоз (қалқонсимон без фаолияти пасайиши)
Поликистик тухумдон синдроми (PCOS)
Кушинг синдроми
Менопауза давридаги гормонал ўзгаришлар
7. Айрим дори воситалари
Қуйидаги дорилар баъзи инсонларда вазн ортишига олиб келиши мумкин:
Антидепрессантлар
Кортикостероидлар
Айрим қандли диабет дорилари
Айрим антипсихотик препаратлар
8. Генетик омиллар
Генлар вазн ортишига мойилликни ошириши мумкин. Аммо турмуш тарзи ва овқатланиш тартиби ҳал қилувчи аҳамиятга эга.
9. Ичак микробиотаси
Сўнгги тадқиқотларга кўра, ичак микробиотаси:
Энергия ўзлаштирилишига,
Иштаҳага,
Моддалар алмашинувига таъсир қилиши мумкин.
10. Ёшнинг ортиши
Ёш улғайган сари:
Мушак массаси камаяди.
Моддалар алмашинуви секинлашади.
Овқатланиш ўзгармаса, вазн ортиши осонлашади.
